Thời gian gần đây, tình hình hoạt động khai thác đất trái phép tại các xã như Tân An, Giai Xuân và Nghĩa Hành (Nghệ An) đang diễn ra một cách công khai, bất chấp các quy định của pháp luật. Không chỉ làm thất thoát tài nguyên, những điểm khai thác này còn tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng về sạt lở, tai nạn lao động và mất an toàn giao thông, gây bức xúc cho người dân.
Theo phản ánh của người dân xóm Tân Sơn, xã Tân An. Thời gian gần đây, tình trạng khai thác đất trái phép diễn ra công khai, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và an toàn khu vực.
Ghi nhận thực tế vào ngày 10/12/2025, tại khu vực đồi Keo phía sau nhà văn hoá xóm Tân Sơn, xã Tân An đã bị khai thác, đào xới nham nhở. Đất được vận chuyển để san lấp ruộng và ao cách đó khoảng 300m. Khu vực này giáp ranh với khu dân cư, tiềm ẩn nhiều nguy cơ sạt lở đất vào mùa mưa và nguy cơ tai nạn giao thông cao do đường đất trơn trượt.
Tiếp tục ghi nhận thêm vào ngày 11/12/2025 tại xóm Xuân Đào, xã Nghĩa Hành, phát hiện 01 máy xúc đào và 2 ô tô tải đang tiến hành khai thác và san lấp trái phép. Hành vi này thực hiện hàng giờ đồng hồ nhưng không thấy lực luợng chức năng đến xử lý.
Sáng ngày 13/12/2025 tại xóm Quyết Tâm, xã Giai Xuân tiếp tục ghi nhận 02 máy xúc đào khai thác chỉ cách nhau khoảng 500m và 05 xe ô tô tải đến chở đất đi liên tục để san lấp trái phép. Điều đáng nói hành vi khai thác đuợc thực hiện một cách công khai và cách trụ sở UBND xã Giai Xuân chưa đến một km.
Theo quy định của pháp luật, đất là một loại khoáng sản. Trong quá trình sử dụng thì người sử dụng đất phải có trách nhiệm bảo vệ phần đất đó, không được tự ý khai thác trái phép. Khi khai thác tài nguyên đất phải đáp ứng các quy định về điều kiện kinh doanh ngành nghề khai thác khoáng sản, cũng như giấy phép khai thác khoáng sản trong những trường hợp bắt buộc phải xin giấy phép khai thác.
Theo quy định của Luật khai thác khoáng sản 2010 trách nhiệm của tổ chức cá nhân trong việc bảo vệ khoáng sản được thể hiện như sau:
“a) Khi thăm dò khoáng sản phải đánh giá tổng hợp và báo cáo đầy đủ các loại khoáng sản phát hiện được trong khu vực thăm dò cho cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép;
b) Khi khai thác khoáng sản phải áp dụng công nghệ tiên tiến, phù hợp với quy mô, đặc điểm từng mỏ, loại khoáng sản để thu hồi tối đa các loại khoáng sản được phép khai thác; nếu phát hiện khoáng sản mới phải báo cáo ngay cho cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép; quản lý, bảo vệ khoáng sản đã khai thác nhưng chưa sử dụng hoặc khoáng sản chưa thu hồi được”.
Hồng Sơn